TuinArnold Tip!
Pruimenrassen - Levend erfgoed
Prunus domestica 'Brussel'
syn. Brussels, Brussels Varkenspruim, Spekpruim, Varkenspruim
Een oude Nederlandse onderstamselectie van de Prunus domestica, die zelf eetbare keukenpruimen produceert. De vruchten hebben een karakteristieke scheve, hoogronde vorm, zijn diep donkerblauw en hebben een opvallende bedauwing. Ze zijn afgestompt ovaal met een duidelijke naad en lopen aan de onderzijde iets toe. De smaak is zuur en de textuur melig. De oogstperiode valt rond half augustus.
De vruchten hangen door de hele boom, vaak in paren. De boom zelf groeit middelgroot, heeft een sterke, steile groeiwijze en weinig zijtakken. De bladeren zijn rond en hangen iets af, terwijl de twijgen opvallend bedauwd zijn. Als tussenstam kan deze selectie de vruchtgrootte en -kleur bevorderen, maar bleek onverenigbaar met veel andere variëteiten. Als onderstam gaf ze overmatig wortelopslag en had ze een zwak wortelgestel, wat de teelt bemoeilijkte.
Niet te verwarren met de Tonneboer, die ronde vruchten heeft met een gele schil en een flauwe, zeer matige smaak.
Ontstaan en herkomst
De Brussels(e) varkenspruim, ook bekend als spekpruim of simpelweg varkenspruim, is een oud Belgisch pruimenras. Het ras ontstond vermoedelijk in de regio rond Brussel en werd al sinds de 18e–19e eeuw geteeld.
De naam varkenspruim verwijst naar het traditionele gebruik: ze werden vaak gekookt of verwerkt en zelfs gebruikt als veevoer wanneer de oogst overvloedig was.
Oogsttijd en rijpheid
Oogstperiode: meestal van eind augustus tot half september
De vruchten zijn rijp wanneer:
- de schil donkerpaars tot blauwpaars gekleurd is
- ze licht meegeven bij indrukken
- ze gemakkelijk loslaten van de steel
Ze rijpen niet sterk na, dus best rijp van de boom plukken.
Smaak en aroma
De spekpruim heeft een zoete tot licht zure smaak en kan soms wat wrang zijn wanneer de vruchten nog onrijp zijn. Het vruchtvlees is stevig van structuur, wat ook de oorsprong van de naam verklaart. Het aroma is mild fruitig, met subtiele tonen van honing en lichte kruidigheid. Dankzij deze eigenschappen zijn spekpruimen bijzonder geschikt voor het maken van confituur en compote, maar ook voor het bakken van pruimentaart en voor het drogen van de vruchten.
Referentie:
Prunus domestica 'Sanctus Hubertus'
syn. geen
De Sanctus Hubertus-pruimenboom (Prunus domestica 'Sanctus Hubertus') is een unieke Belgische pruimenras, ontwikkeld rond 1950 door E. Swerts. Het ras ontstond door een kruising van de Mater Dolorosa (Early Laxton x Reine Claude Verte) met de Early Rivers. De commerciële introductie vond plaats in 1966.
De pruimen hebben een paarsblauwe huid met een witblauw waas, vooral duidelijk zichtbaar in de groef van de vrucht. Het vruchtvlees is geelgroen en saprijk, met een licht-zure bijsmaak wanneer de vrucht niet volledig rijp is. De asymmetrische vorm met een opvallende groef verdeelt de vrucht in een bredere en hogere helft en een smalle, kortere helft. De steel is kort, ongeveer 1,5 cm, en staat in een smalle, diepe holte waardoor hij nauwelijks boven het vruchtvlees uitsteekt. De steen is ovaal en smal, stevig gehecht aan het vruchtvlees, met een gemiddelde lengte van 26 mm, een breedte van 14,5 mm en een dikte van 9,3 mm.
De boom zelf groeit zwak met hangend vruchthout. Hij begint vroeg met produceren, is regelmatig en zeer goed dragend. Vruchtdunning is noodzakelijk. De bloeitijd is van middentijds tot laat, en het ras is zelf steriel en vereist kruisbestuiving.
Dit ras heeft zich bewezen als een van de weinige succesvolle geïntroduceerde pruimenrassen van de tweede helft van de 20e eeuw. De Sanctus Hubertus staat bekend om zijn kleine boomvorm, hoge dracht, gemakkelijke groei, vroege rijpheid en snelle productieaanvang. Echter, de boom is vatbaar voor bacteriekanker, vruchtrot, scheuren van de vruchten bij vochtig weer, en heeft de neiging tot gommen. Onvoldoende vruchtdunning en te vroeg plukken kunnen de smaak negatief beïnvloeden.
Pruimenboom 'Sanctus Hubertus'
De naam "Sanctus Hubertus" verwijst naar Sint Hubertus, een christelijke heilige die bekend staat als de patroonheilige van jagers, boswachters en wildernis. Sint Hubertus leefde in de 7e en 8e eeuw en zijn feestdag wordt gevierd op 3 november. Hij staat bekend om zijn bekering tot het christendom na een visioen van een hert met een kruis tussen zijn gewei.
Voordelen en nadelen
De 'Sanctus Hubertus' heeft een aantal voordelen, zoals de compacte boomvorm, de vroege rijpheid van de vruchten, de gemakkelijke groei en de snelle aanvang van productie. Ook is het een ras dat hoge opbrengsten geeft. Er zijn echter ook enkele aandachtspunten: de boom is vatbaar voor bacteriekanker, de vruchten scheuren gemakkelijk bij vochtig weer en zijn gevoelig voor vruchtrot. Bovendien kan de boom gaan gommen en laat de smaak te wensen over als er onvoldoende vruchtdunning wordt toegepast of als de pruimen te vroeg worden geplukt.
Toepassing
De 'Sanctus Hubertus' is een uitstekende keuze voor liefhebbers van traditionele fruitrassen en kleine boomvormen. Hij past goed in zowel particuliere tuinen als boomgaarden. Met de juiste verzorging levert hij heerlijke pruimen die geschikt zijn om vers te eten of te verwerken in bijvoorbeeld jam en gebak. Houd echter rekening met de gevoeligheid voor ziektes en het belang van een goede teelttechniek om het beste uit dit ras te halen.
Prunus domestica 'Belle de Louvain'
syn. karnebroeken, paterskloten, hondskloten, Zwynenstronten
De Prunus domestica 'Belle de Louvain', een oud en charmant pruimenras uit circa 1840, heeft een opvallende vruchtvorm die volgens overlevering gelijkenis vertoont met de uitwerpselen van een varken. Dit heeft het ras in sommige streken de bijzondere bijnamen karnebroeken(Brugge), paterskloten(Brabant), hondskloten(Limburg) of zwynenstronten(Oostende en hinterland) opgeleverd, wat getuigt van de humor en beeldende taal uit vroegere tijden.
Ontstaan en herkomst
'Belle de Louvain' is een oude Europese pruimensoort die vermoedelijk in de 19e eeuw in België is geselecteerd, in de regio rond Leuven (Louvain). De variëteit werd vooral populair vanwege de grote vruchten en de betrouwbaarheid van de oogst in een gematigd klimaat.
De vruchten van de 'Belle de Louvain' zijn groot, langwerpig en ovaal tot eivormig, met een opvallende donker paarsrode kleur. Het sappige, halfzachte vruchtvlees heeft een geelgroene tint en biedt een heerlijke balans van zoet en zuur. Dit maakt de pruimen niet alleen een genot om vers te eten, maar ook bijzonder geschikt voor het maken van jam en gebak.
Oogsttijd en rijpheid
De vruchten worden doorgaans geoogst in eind augustus tot midden september.
Rijpheid herken je aan:
- Een diep paars-blauwe schil met een lichte waslaag
- Vruchten die licht meegeven bij zachte druk
- Gemakkelijk loslaten van de tak
Let op: ze smaken het best wanneer ze volledig aan de boom zijn gerijpt. Omdat de vruchten niet allemaal tegelijkertijd rijp zijn, wordt aangeraden om ze in meerdere keren te plukken voor de beste kwaliteit.
Smaak en aroma
De smaak is zoetzuur en vol, met een frisse, licht kruidige ondertoon, een duidelijk pruimenaroma en stevig, sappig vruchtvlees. Deze pruim is bijzonder geschikt voor het maken van confituur en compote, voor gebruik in taarten en ander gebak, en is ook erg lekker om vers te eten wanneer ze volledig rijp is.
Teelt en verzorging
Wat bestuiving betreft is de 'Belle de Louvain' zelfbestuivend, maar de aanwezigheid van een extra bestuiver in de buurt kan de opbrengst aanzienlijk verhogen. De boom gedijt het beste in zonnige locaties en groeit goed op neutrale tot kalkrijke zandgronden. Daarnaast heeft dit ras een uitstekende winterhardheid, waardoor het ook geschikt is voor koudere klimaten.
De 'Belle de Louvain' is een ideale keuze voor liefhebbers van traditionele fruitrassen en een waardevolle toevoeging aan iedere boomgaard of tuin.
Prunus domestica 'Reine Claude Verte'
syn. Groene Reine Claude
Ontstaan en herkomst
De Prunus domestica 'Reine Claude Verte', in het Nederlands Groene Reine Claude, is een zeer oud pruimenras dat vermoedelijk zijn oorsprong heeft in Armenië.
De Groene Reine Claude is al bekend sinds de 15e eeuw. In de 16e eeuw werd ze in Frankrijk verder verspreid en veredeld. Daar kreeg het ras zijn naam ter ere van koningin Claude van Frankrijk (1499 echtgenote van koning Frans I, die dol was op deze bijzonder zoete, groene pruimen.
Vanuit Frankrijk verspreidde de Groene Reine Claude zich over heel Europa en werd ze een van de meest gewaardeerde klassieke dessertpruimen. Het ras vormt de basis voor talloze latere Reine Claude-variëteiten, die tot op heden gewaardeerd worden in fruittuinen en boomgaarden.
Oogsttijd en rijpheid
De vruchten rijpen meestal in de tweede helft van augustus tot begin september, afhankelijk van het klimaat en de standplaats. De vruchten kleuren lichtgroen tot geelgroen met soms een goudachtige waas wanneer ze volledig rijp zijn. Het vruchtvlees wordt dan doorzichtig en zeer sappig. De pruimen laten zich gemakkelijk los van de steel wanneer ze rijp zijn.
Smaak en aroma
De Groene Reine Claude heeft een uitzonderlijk zoete, volle smaak met een vleugje honing en een fris zuurtje. Het vruchtvlees is sappig en smeltend met een fijn, bloemig aroma. Deze klassieke dessertpruim is het lekkerst vers van de boom, maar ook uitstekend geschikt voor jam of compote.
Prunus domestica 'Queen Victoria'
syn. Victoria pruim, Victoria
Ontstaan en herkomst
Prunus domestica 'Queen Victoria', vaak gewoon 'Victoria' genoemd, is een klassieke Europese pruim afkomstig uit Groot-Brittannië, vermoedelijk begin 19e eeuw. De exacte herkomst is onduidelijk; sommige bronnen noemen Walderton, Sussex, maar dit is niet definitief bevestigd. De naam eert waarschijnlijk koningin Victoria, wiens regeerperiode samenviel met de opkomst van de variëteit.
In 1844 werd de pruim commercieel geïntroduceerd in Zweden door de Engelse kweker Denyer onder de naam Victoria later vereenvoudigd tot Victoria. Het is een eierpruim met ovale, paarse vruchten en geel, zoet vruchtvlees. De boom is zelfbestuivend, maar levert betere oogsten met een kruisbestuiver (bijvoorbeeld Reine Claude d'Oullins). Door zijn smakelijke vruchten en betrouwbare productie werd de variëteit snel populair in Europa en blijft hij tot op heden een veelgekweekte en gewaardeerde pruimensoort.
Oogsttijd
De vruchten rijpen late zomer tot vroege herfst (augustus-september). Ze zijn rijp wanneer de schil diep paars is en het vruchtvlees zacht en sappig. Rijpe pruimen laten zich makkelijk plukken; te vroeg plukken geeft harde, zure vruchten, te laat wachten kan barsten veroorzaken.
Smaak
De Victoria is zoet en aromatisch met geel, sappig vruchtvlees en een dunne paarse schil. Lekker vers te eten, maar ook geschikt voor taarten, jam, compotes of desserts. Dankzij de stevige structuur is hij veelzijdig en blijft de smaak goed behouden bij bakken, koken of conserveren.
Prunus domestica 'Mirabelle de Nancy'
syn. kroosjespruim, Mirabelpruim, kroosje
Ontstaan en herkomst
De Mirabelle de Nancy is een traditionele mirabelpruimvariëteit die zijn oorsprong vindt in de regio rond Nancy, in Lotharingen, Frankrijk. Ze wordt al eeuwenlang geteeld en staat bekend als een van de oudste en meest gewaardeerde mirabellen. De precieze ontstaan van deze variëteit is niet volledig gedocumenteerd, maar ze is waarschijnlijk het resultaat van lokale selectie van wilde pruimen die kleine, zoete en aromatische vruchten produceerden. Door de eeuwen heen werden bomen met de beste vruchten geselecteerd en vermeerderd, waardoor de karakteristieke eigenschappen van Mirabelle de Nancy - kleine, ronde, gele vruchten met een rode blos en intense zoete smaak - werden behouden. De variëteit werd al in 17e- en 18e-eeuwse Franse tuinkunstboeken genoemd en blijft een van de bekendste mirabellen, zowel voor consumptie als voor verwerking tot confituur en likeur.
Oogsttijd
De periode van rijpheid en oogst van Prunus domestica 'Mirabelle de Nancy' ligt meestal eind augustus tot begin september. Gedurende deze tijd zijn de vruchten volledig geel, vaak met een rode blos, stevig maar licht zacht bij aanraking, en gemakkelijk van de tak los te draaien. Het is aan te raden om de vruchten dagelijks te controleren, omdat ze snel rijpen en anders kunnen overrijpen of vanzelf van de boom vallen.
Smaak
De smaak van Prunus domestica 'Mirabelle de Nancy' is zoet, aromatisch en vol van smaak, met een typische mirabellaroma die intens en fruitig is. De vruchten zijn weinig zuur, waardoor ze bijzonder geschikt zijn voor verse consumptie, confituur, gebak en likeuren.
Prunus domestica 'Opal'
syn. Opal pruim, opal
De Prunus domestica 'Opal' is een vroegrijpende pruimensoort die rond 1925 in Zweden werd ontwikkeld aan het Alnarp Horticultural Research Station. Ze is ontstaan uit een kruising tussen 'Oullins Reine Claude' en 'Early Favourite'. De middelgrote boom heeft een open groeiwijze en bloeit vroeg, met bloemen die goed bestand zijn tegen nachtvorst. De vruchten zijn middelgroot, ovaal en kleuren van geel tot roodpaars met een lichte waslaag. Het vruchtvlees is geel, sappig en zoet met een frisse smaak. 'Opal' rijpt al vanaf eind juli en geldt als een van de lekkerste vroege pruimenrassen. De boom is zelfbestuivend maar draagt beter bij kruisbestuiving met bijvoorbeeld 'Victoria' of 'Czar'. Dankzij de vroege rijping, betrouwbare productie en uitstekende smaak is 'Opal' een geliefd ras, al kunnen de vruchten bij nat weer barsten of snel afvallen als ze overrijp zijn.
Oogsttijd
De oogsttijd van Prunus domestica 'Opal' ligt doorgaans in juli, meestal van eind juli tot begin augustus, afhankelijk van het weer en de standplaats. Het is daarmee een van de vroegst rijpende pruimenrassen.
Smaak
De smaak van Prunus domestica 'Opal' is zoet en aromatisch met een lichte frisse zuurtoets. Het vruchtvlees is sappig, zacht en geel van kleur, en wordt vaak als uitstekend van kwaliteit beschouwd. 'Opal' behoort tot de smakelijkste vroege pruimenrassen, ideaal om vers te eten, maar ook goed geschikt voor jam, gebak of desserts.