Pyrus communis 'Beurré Chaboceau'

Jefkespeer, Jefke peer

De Jefkespeer is een authentiek Vlaams perenras met een prachtige, rustieke uitstraling. Deze perenboom kenmerkt zich door zijn sterke groei en weerstand tegen schurft. De kleine, sappige peren die hij voortbrengt, zijn verrukkelijk zoet van smaak. De Jefkespeer heeft een schitterende goudgele kleur en kan tot in september en oktober bewaard worden. Een ware traktatie voor liefhebbers van unieke peren!

Herkomst

Beurré Chaboceau, beter bekend als Jefke's Peer of Jefke Javelin, is een variëteit van getinte peren met een compacte vorm. Deze peer werd door Provost Jean Pameleirre in het decanaat van de Premonstratensians of Witherendreef in Ninove gekweekt. Hij was tevens pastoor van de kerk van St. Peter in Denderwindeke en had een hovenier Jozef (Jef) Thiébaut. Jef gebruikte een wilde zaailing als onderstam voor het enten van de perenboom. De ent werd gelijk met de bodem geplaatst, wat betekent dat de plaats waar de ent van de gewenste peer werd gehecht, op dezelfde hoogte zat als de bodem. Door het succesvol verspreiden van deze geënte peer, werd de naam Jef aan deze variëteit van peren verbonden.

Tijdens de Franse Revolutie in de Denderstreek werden kerkelijke goederen verkocht en een notaris genaamd Jean-Francois Chaboceau van Ninove was hierbij betrokken. Hij kocht het decanaat met boomgaard, en de perenboom die daar groeide, werd naar hem vernoemd als 'Beurré Chaboceau'.

De dynamiek tussen de Franse taal van de rijke bourgeoisie en het Nederlands dat door het gewone volk werd gesproken, weerspiegelt de sociale en culturele breuk die gepaard ging met deze historische gebeurtenis. Het behoud van de naam 'Jefke's peer' door het gewone volk illustreert ook de weerstand tegen veranderingen en het behoud van lokale identiteit te midden van revolutionaire verschuivingen.

Jefke peer is een bronskleurig en een vrij kort perenras. Het vruchtvlees is fijn en sappig, zowel rauw als gekookt smaakt de 'Jefkespeer' uitstekend. De oogst vindt plaats in september, met een opslagperiode van ongeveer 15 dagen. De Jefkespeer staat bekend om zijn grote windvastheid, bestendigheid tegen schurft en zijn sterke groei.

Kenmerken van 'Jefke's Peer':

• Klein, ruw, dik, bronskleurig fruit.
• Fijn vlees, sappig goed, rauw, maar een goede kookpeer.
• Oogst in september
• Goede stuifmeel verspreider
• Zeer resistent tegen schurft.

De Jefkespeer is rijp eind september, begin oktober, en het ras is ideaal voor het planten in een boomgaard of in een lokale tuin.

Pyrus communis 'Wilma'

Wilma

Deze peer is het resultaat van een kruising (William peer en Ma????? peer) bij boomkweker Willy Mahieu. Willy Mahieu heeft de peer geregistreerd met zijn initialen, namelijk "Wilma".

Oorsprong van de Wilma-peer:

Volgens zoon Regi Mahieu is de Wilma-peer ontstaan uit een mutatie.

Kenmerken van de Wilma-peer:

De Wilma-peer is weinig tot licht schurftgevoelig. Het is een sappige, grofvezelige en bewaarbare peer met een zeer goede smaak. De vrucht is groenbruin en licht hobbelig, en de boom is vruchtbaar maar heeft matige groeikracht. De peer gedijt het beste op een zonnige standplaats en is niet geschikt voor koude, natte gronden. Het is geschikt voor haagvorm, met een mooie herfstkleur. De pluktijd is vanaf half oktober.

Rijpheid en Consumptie:

De Wilma-peer is eetrijp van januari tot maart. Om opeenvolgende rijpheid te verkrijgen, kun je kleine hoeveelheden vanaf januari in de huiskamer brengen.

Deze peer is zowel een kookpeer als eetpeer.

Pyrus communis 'Saint Remy'

Heilige Remy, Bellissime d'Hiver, Kanonballen

De perenboom (Pyrus Saint Remy), ook wel bekend als de Heilige Remy of de Bellissime d'Hiver, staat bekend om het leveren van een van de beste stoofperen. Deze zelfbestuivende boom heeft geen andere perenboom in de buurt nodig om vruchten te dragen. De vruchten zijn groot en zwaar, ze zijn rond en lijken op tolletjes, met lichte bobbels rond het steeltje. De schil is eerst donkergroen en wordt bij rijpheid okergeel met bruinrode kleur aan de kant die naar de zon gericht is, en grijs en bruin-geel gestippeld over het hele oppervlak. De steel is middelmatig lang, dik en wordt dikker naar de basis toe, en zit niet diep vast. Het vruchtvlees is wit, enigszins knapperig en sappig, zoet maar ook een beetje wrang. De peren zijn heel hard, waardoor ze in Antwerpen de bijnaam "Kanonballen" hebben gekregen.

Deze peer komt oorspronkelijk uit het Land van Herve in Luik. Hij werd daar in 1838 door een tuinman genaamd Lequarré gevonden, in de plaats Saint-Remy. Pas in 1882 werd deze plant voor de handel beschikbaar gesteld.

Opvallende kenmerken zijn de snelle groei en het grote aantal vruchten per oogst. Belangrijk om te weten is dat de Saint Remy stoofpeer niet direct geconsumeerd dient te worden. Met een lange houdbaarheid is deze peer ideaal om te koken. De bloei begint met witte bloemetjes in maart of april, en de oogst vindt plaats in oktober. Van december tot mei kunnen de stoofperen bereid en geconsumeerd worden. De boom gedijt goed in een voedingsrijke bodem en kan zowel in kleine tuinen als boomgaarden geplant worden, met een maximale hoogte van ongeveer twaalf meter.

Na het plukken van de vruchten is snoeien belangrijk. Bij overmatige productie van peren is het uitdunnen van de boom aan te raden. Dit verbetert de kwaliteit van de Saint Remy stoofperen en voorkomt het breken van takken. Na het snoeien is bemesting van de perenboom essentieel voor een gezonde groei en opbrengst.

Pyrus communis 'Winter Nelis'

Bonne De Malines

De Winter Nelis-peer, ook bekend als Bonne De Malines, is een middelgrote, enigszins ovale vrucht die het breedst is in het midden, taps toeloopt naar de kroon en de stengel. De kelk van de peer is open en ligt licht verzonken in een smal bassin, terwijl de steel ongeveer 4 cm lang is en diep in een smalle holte zit.

Deze historische perenvariëteit, Pyrus communis 'Winter Nelis', werd begin 18e eeuw in Mechelen, België, ontwikkeld. De Winter Nelis-perenboom is bladverliezend en kan tot 8 meter hoog worden, afhankelijk van de onderstam. Hij vormt een losse, open kroon en is bestand tegen vorst. De bloemen zijn zelfsteriel en vereisen een bestuiverboom die rond dezelfde tijd bloeit. De vruchten rijpen in de late herfst en zijn geschikt voor consumptie vanaf het begin tot het midden van de winter.

Pyrus communis 'Charneux'

Légipont

De Pyrus communis 'Charneux', ook wel bekend als 'Legipont', is een oud Belgisch perenras dat rond 1800 werd ontdekt door Martin Legipont in een haag te Charneux, gelegen in het Land van Herve. Deze perenboom groeit opgaand met een sterke harttak en een brede, halfopen piramidale kroon die tussen de 4 en 8 meter hoog kan worden. De bladeren zijn glanzend, ovaal en middengroen van kleur in de zomer.

In de tweede helft van april bloeit de 'Charneux' met sierlijke, witte bloesems die zich openen uit rozerode knoppen. Dit kan gepaard gaan met een nabloei in mei en juni. De vruchten zijn middelgroot tot groot, enigszins asymmetrisch en groengeel van kleur, met soms een oranjerode blos aan de zonzijde en grijsbruine stippen op de schil. Het sappige, geelwitte vruchtvlees is smeltend en aangenaam zoet van smaak, hoewel de smaak in sommige gevallen mild kan zijn. De peren zijn in de tweede helft van september plukrijp en kunnen tot enkele maanden bewaard worden. Dit ras is geschikt als handpeer voor directe consumptie, maar minder geschikt voor verwerking.

De 'Charneux' is een niet-zelfbestuivende boom en heeft dus een geschikte bestuiver in de buurt nodig voor een goede vruchtdracht. Geschikte bestuivingspartners zijn onder andere de rassen 'Conférence', 'Clapp's Favourite', 'Doyenné du Comice', 'Bonne Louise d'Avranches' en 'Bon Chrétien Williams'.

Pyrus communis 'Valentijn'

De Valentijnpeer

De Valentijnpeer is afkomstig van een perenboom die zeker ruim meer dan 100 jaar oud is. Het is de laatste overgebleven boom van wat ooit een grote boomgaard Valentijn was, beheerd door wijlen Valentijn Vandenbilke, een gerenommeerde tuinier.

De Valentijnpeer is een ideale stoofpeer die tegen eind augustus geplukt moet worden. Te lang wachten leidt ertoe dat de peren niet meer geschikt zijn voor gebruik en enkel nog voor de compost dienen. Deze peren zijn niet geschikt om lang te bewaren en moeten direct na het plukken worden klaargemaakt. Bij het koken blijven de peren geel-crème van kleur en worden ze snel gaar. Ze zijn perfect voor het maken van perenmoes, die bijgesuikerd kan worden en heerlijk smaakt met een vleugje kaneel. Ook de perengelei die ervan gemaakt wordt, is bijzonder smakelijk.

De boom is zelfbestuivend, wat betekent dat er geen andere bomen nodig zijn voor de bestuiving. De vruchten hebben een iets kortere, soms buikige peervorm en kunnen incidenteel wat groter zijn. Het klokhuis bevat zelden pitten. Het vruchtvlees is wit tot lichtgeel, korrelig en hard, niet sappig of zoet. Bij overrijpheid wordt de smaak scherp en bitter, waardoor de peer dan niet meer echt eetbaar is. De steel van de peer is dik en eerder kort, soms licht ingezonken in de vrucht. De schil is ruw en groen van kleur, met aan de zonzijde soms een vleugje kleur.

De groei en opbrengst van de boom variëren sterk en worden beïnvloed door de onderstam. Sommige jaren draagt de boom overvloedig fruit, terwijl er in andere jaren bijna geen oogst is. De boom is niet alleen een bron van smakelijke stoofperen, maar ook een historisch erfstuk dat herinnert aan een tijd waarin grote boomgaarden het landschap te Oudenburg domineerden. Het behoud en de promotie van deze boom, bijvoorbeeld door enten te maken en recepten met de peer te delen, kan bijdragen aan de erkenning van zijn culturele en culinaire waarde.

Pyrus communis 'Brugsche-Meiske(n)s'

Brugse meisjes

De peer 'Brugsche Meiskens' is een bijzonder ras dat opvalt door zijn sierlijke groeiwijze en smaakvolle vruchten. Hoewel deze peer vaak wordt vergeleken met de 'Winterkeizerin', zijn er duidelijke verschillen. In de boomgaard van Victor Gilleman blijven de vruchten van de 'Brugse Meisjes' doorgaans kleiner en vertonen ze een opvallendere blos. Bovendien rijpen ze meestal sneller dan de peren van de 'Keizerin'. Deze unieke eigenschappen maken de 'Brugse Meisjes' tot een geliefde keuze voor liefhebbers van bijzondere perenrassen.

Deze grote boom heeft een hoog-piramidale kruin en is gezond, vruchtbaar en relatief weinig gevoelig voor ziekten, hoewel enige gevoeligheid voor schurft en bladvlekziekte aanwezig is.

De vruchten van deze boom zijn lange, groene peren met een aantrekkelijke rode blos en fijne rode stippen. Het wit vruchtvlees is sappig, knapperig en zoet, met een lichte rins en een subtiel wrang accent. De peren zijn bij uitstek geschikt als handpeer of dessertpeer.

Kenmerken:

• Pluktijdstip: Eind augustus tot september.
• Bewaarbaarheid: 2 tal weken, niet geschikt voor langdurige opslag.
• Gebruik: Dessert en directe consumptie.

De Peer Brugsche Meiskens groeit goed op een vruchtbare, doorlatende bodem en gedijt zowel in volle zon als in halfschaduw. Met een hoogte van 3 tot 5 meter is de boom een sierlijke en productieve toevoeging aan elke tuin.

Deze peer is perfect voor liefhebbers van fruitbomen die op zoek zijn naar een robuust en smaakvol ras met een rijke geschiedenis en veelzijdig gebruik.

Pyrus communis 'Gieser Wildeman'

Gieser Wildeman, Giesse

De Pyrus communis ‘Gieser Wildeman’ is een klassiek stoofpeerras dat rond 1850 in de omgeving van Gorinchem ontstond als toevallige zaailing. De peer werd ontdekt door de heer Wildeman en dankt zijn naam aan het nabijgelegen Giessen. Door zijn uitstekende kookeigenschappen en het vruchtvlees verkleurt mooi rood en blijft stevig. Zo werd de Gieser Wildeman al snel een favoriet in Belgische boomgaarden. Het ras staat bekend om zijn betrouwbare opbrengst, goede bewaarkwaliteit en sterke groei, waardoor het in de tweede helft van de negentiende eeuw breed werd aangeplant in hoogstamboomgaarden. Tot vandaag blijft het de meest geliefde stoofpeer voor traditionele gerechten en vormt het een belangrijk onderdeel van het fruiterfgoed in de boomgaarden.
Belangrijkste kenmerken

• Gebruik: Het is een klassieke stoofpeer, die bij het koken van nature roodbruin kleurt, zelfs zonder toevoeging van rode wijn of andere kleurstoffen. De peren worden vaak gestoofd als bijgerecht bij vleesgerechten of als dessert, bijvoorbeeld met vanille-ijs.
• Uiterlijk: De peren zijn klein, bruingeel van kleur en hebben een korrelige textuur. Ze zijn rijp in de herfst, doorgaans van half september tot begin oktober, en zijn beschikbaar van oktober tot en met februari.
• Boom: De boom groeit langzaam en kan een hoogte bereiken van 4 tot 7 meter. In het voorjaar (april-mei) verschijnt er witte bloesem, die aantrekkelijk is voor bijen en andere bestuivende insecten. In de herfst worden de bladeren geel.
• Bestuiving: De 'Gieser Wildeman' is zelfbestuivend, maar de oogst is vaak groter met kruisbestuiving door andere perenrassen, zoals 'Beurré Hardy' of 'Conference'.

Verzorging en groei

• Standplaats: De boom gedijt het beste op een zonnige tot halfschaduwrijke plek met goed doorlatende, vruchtbare grond.
• Snoeien: Snoeien gebeurt meestal na de oogst in de nazomer of in de winter. Het uitdunnen van de vruchten in de vroege zomer helpt overbelasting van de takken en een mindere kwaliteit van de peren te voorkomen.
• Ziekten: De variëteit is gevoelig voor bepaalde ziekten, zoals bacterievuur en tak- en bloesemsterfte (Pseudomonas syringae)

Pyrus communis 'Clapp’s Favourite'

Clapp’s Favourite, Clapps peer

Pyrus communis ‘Clapp’s Favourite’ werd rond 1860 geselecteerd door Thomas Clapp, een hobbyveredelaar uit Dorchester, Massachusetts (VS). De variëteit ontstond waarschijnlijk uit een zaailing van ‘Flemish Beauty’ (ook bekend als ‘Beurré d’Hardenpont’), een populaire Europese peer. Clapp publiceerde zijn vondst in 1869, waarna de cultivar snel verspreidde in Noord-Amerika en later ook in Europa.
De peer werd geliefd om zijn vroege rijping, sappige witgele vruchtvlees en aangename zoet-aromatische smaak. Deze peer is een sappige handpeer met een groengele schil en een rode blos, die vroeg in het seizoen rijpt, meestal in de tweede helft van augustus, en ideaal is om vers te eten of te verwerken. Eén nadeel is dat de vruchten gevoelig zijn voor overrijping op de boom; tijdig plukken is dus essentieel.
Kenmerken:

• Naam: Perenboom, Gewone peer, Handpeer.
• Vrucht: Vrij groot, peervormig, groengeel met een opvallende rode blos, sappig, zoet met een licht zurige toets.
• Oogsttijd: Midden/eind augustus.
• Gebruik: Heerlijk als handpeer, ook geschikt voor moes of compote (moet dan wel eerder geplukt worden).
• Boom: Sterk groeiend, krijgt een brede, piramidale kroon met hangende takken.
• Bestuiving: Niet zelfbestuivend; heeft een andere perenboom nodig (bijv. 'Conference', 'Doyenné du Comice') voor een goede vruchtdracht